Weidebeekjuffer: compliment van de natuur voor de waterkwaliteit

Weidebeekjuffer: compliment van de natuur voor de waterkwaliteit

Tijdens mijn bezoek aan een vijver waar ik periodiek onderhoud verricht kwam ik een insect tegen die ik graag even laat zien. Je komt hem niet vaak tegen. In Nederland en België stond dit dier op de rode lijst van ernstig bedreigde en beschermde diersoorten, omdat hij in de jaren negentig snel in aantal afnam. Het gaat om de beekjuffer en in dit geval om de weidebeekjuffer (Calopteryx Splendens). Kenmerken Het tweede deel van zijn Latijnse naam geeft al aan dat dit de mooiste juffersoort is die wij in Europa kunnen tegenkomen. In dit geval gaat het om het mannetje van de soort. Hij onderscheidt zich door zijn helderblauwe metaalglans van het groene minder opvallende vrouwtje. Vooral als hij vliegt vallen de donkerblauwe banden op zijn vleugels op, omdat de “gewone” waterjuffers dit niet hebben. Om dit verschil goed duidelijk te maken: kijk eens op Google afbeeldingen. Dan ziet u ook foto’s van het dier met gespreide vleugels. Verder kan ik nog een hele verhandeling aan wetenswaardigheden opsommen. Er staat echter op Wikipedia en Libellennet een uitgebreide beschrijving van wat er allemaal over dit dier te vertellen valt. Ik had op deze zonnige dag het geluk dat deze vijver helemaal voldeed aan de leefomstandigheden die dit dier nodig heeft. Namelijk: helder, langzaam stromend, zuurstofrijk water en goed beplant. Wat een mooi beroep heb ik...

Lees meer

Vraat door de blauwe muntgoudhaan

Vraat door de blauwe muntgoudhaan

Vraat door de blauwe muntgoudhaan (Chrysolina coerulans) Het gebeurt soms dat u bij de vijver de mooie oeverplant watermunt (Mentha aquatica) aanraakt en dat de plant dan meteen sterk begint te geuren naar pepermunt. De meeste dieren hebben een hekel aan deze sterke pepermunt geur (zeker katten en honden). Sommige beestjes zijn er juist verzot op en als zij deze plant gevonden hebben kunnen ze bij warm weer zo’n invasie vormen dat de hele aanplant binnen een paar dagen is ontbladerd door vraat. De bekendste boosdoener voor deze vraat is de blauwe munt goudhaan. Dit is een kevertje van 7 tot 11 mm met een blauwe metaalglans. Hij bewapent zich met een gif dat hij uit andere planten opzuigt en in geconcentreerde vorm kan afscheiden als hij in het nauw komt (zoals het bekende oranje sap van een lieveheersbeestje). Dit sap bevat glycosiden, wat hartritmestoornissen veroorzaakt bij het dier dat hem opeet. En als dat dier maar klein genoeg is (zoals de meeste vijverdieren), zal het de dood tot gevolg hebben. Het is dus zaak dit kevertje te doden om uw planten te beschermen en niet te voeren aan de vissen of kikkers....

Lees meer

Vraat door waterleliekever

Vraat door waterleliekever

Vraat door waterleliekever. Aangevreten waterleliebladeren door de waterleliekever (Galerucella nymphaeae) is een vaak voorkomend probleem in de vijver. Het blad wordt aangevreten door de waterleliekever of door zijn larven. Het uiterlijk van de vraat van deze kever en zijn larven verraadt direct dat het door deze soort veroorzaakt is. Eigenlijk is de manier waarop de vraat wordt uitgevoerd erg slim, want iedereen kan bedenken dat wanneer je een gaatje in een waterlelieblad bijt het bladoppervlak onder water loopt en het blad dan niet meer toegankelijk is voor een kever welke niet behoort tot de zwemmende waterkevers. Daar heeft de waterleliekever het volgende op bedacht: elke vraatplek (ook midden op het blad) betreft alleen de bovenste cellagen van het bladweefsel. Het onderste cellaagje van het bladweefsel laat het beestje heel waardoor het blad niet onder water loopt. Het bruine, tot 11 millimeter lange op een boktor lijkende kevertje, kan net als alle kevers vliegen. En zo kan het dus uit de omgeving overkomen naar uw vijver. Als het hem daar bevalt, kan hij eitjes leggen die in groepjes rechtop op het lelieblad staan. Op onderstaande foto zijn de kever, zijn vraat en een groepje eieren te zien. Er ligt een luciferkop naast om een indruk te geven van het formaat hiervan.                   Op de foto hier onder zie je de larve.                     De larven zien er grofweg uit als zwarte rupsjes en worden ongeveer 6 millimeter lang. Als je zo’n keverlarve tussen duim en wijsvinger pakt en iets aanduwt kun je zien dat het feitelijk bestaat uit zwarte ringetjes, afgewisseld met transparante ringetjes waardoor je de helder oranje inhoud van de larve ziet. Als de larve groot genoeg is vormt hij een oranje cocon die langzaam naar zwart verkleurt en met het puntje op het blad verankerd is. Als de kevers uw vijver echt de moeite waard vinden zullen ze proberen te overwinteren in holle delen van de moerasplanten die om de vijver heen staan. Overigens beperkt de vraat zich niet tot de waterlelies, want eigenlijk lusten ze alle planten die drijvende bladeren hebben, zoals plomp, watergentiaan, veenwortel, waternoot etc. Er zijn verschillende manieren om ze te bestrijden op natuurlijke basis, alleen kan de aanpak sterk verschillen afhankelijk van de mogelijkheden of beperkingen die elke vijver...

Lees meer

Lekkage folievijver door kokerjuffervraat

Lekkage folievijver door kokerjuffervraat

Lekkage folievijver door kokerjuffervraat   Een tijdje geleden kreeg ik de vraag hoe gaatjes in het rubberfolie van de vijver konden ontstaan. Toen ik ter plekke bij deze vijver ging kijken werd snel duidelijk wat de oorzaak was. Het betrof een koi vijver met grote keien in de rand met daartussen een paar planten die geen aarde nodig hebben om in te kunnen groeien. De eigenaar van de vijver rolde wat grote keien aan de kant en liet wat van de gaatjes zien. Het formaat van alle ronde gaatjes was zo’n beetje 5mm en de randen waren getand, met rondom krasjes in een cirkel van ongeveer 1mm breedte (alsof er steeds van binnen de vijver een puntige vijl doorheen gedrukt was). Kenmerkend was dat alle gaatjes rondom het raakvlak van de stenen met de folie zaten. De boosdoener is in dit geval de larve van de schietmot; ook wel kokerjuffer genoemd. Het diertje heet zo omdat hij zijn weke achterlijf beschermd door harde materialen uit zijn omgeving (meestal zandkorrels of plantenresten) aan elkaar te plakken met een plakkerige spinrag tot een beschermende koker. Nu gebeurt het ook weleens dat de kokerjuffer die net uit zijn ei is gekropen afzinkt in een vijver zonder bodembedekking of vissen die hem opeten; zoals het zwemgedeelte van een zwemvijver. Als deze larve hier niets anders vindt dan folie, rest hem niks anders dan zijn koker te bouwen van stukjes folie die hij zelf los bijt en hierdoor kunnen gaten ontstaan. In dat geval zullen er kokerjuffers te vinden zijn met een rubberen kokertje! Het beestje is uitgerust met een soort rasptanden, waarmee hij normaal gesproken alleen eet. Omdat deze larve op het dieet van veel waterbewoners staat, verschuilt hij zich altijd tussen planten of stenen. Tijdens zijn omzwervingen door allerlei kleine ruimtes kan het gebeuren dat zijn koker vastloopt tussen stenen en/of bodem. Als duw en trekwerk niet helpt, gebruikt hij zijn gebit om ruimte te maken. Dit is een manier die in de natuur met zachte bodems vaak werkt, alleen in een folie vijver kan het maken van zo’n ontsnap tunnel lekkage tot gevolg hebben. Het gevolg is dat tot op de hoogte van de gaatjes de vijver leeg loopt. Er is maar één oplossing voor: plakken en zorgen dat de kokerjuffer een natuurlijke vijand...

Lees meer

Lekkage vijver door kroosvlinderlarve

Lekkage vijver door kroosvlinderlarve

Lekkage vijver door kroosvlinderlarve. Soms hoor ik van vijverbezitters dat hun vijver lek is. Deze lekkage kan verschillende mechanische en biologische oorzaken hebben.De mechanische oorzaken zijn vaak wel te verklaren (scherp ijzerdraad van een oud netje, iets scherps uit de ondergrond en dergelijke). Een biologische oorzaak is bijvoorbeeld de kroosvlinderlarve. Veel van de biologische oorzaken zijn te herkennen aan de vorm van het lek zelf. Het lek dat veroorzaakt wordt door de kroosvlinder lijkt op een verticale stippellijn van gaatjes. De gaatjes zelf zijn 2 a 3 mm in doorsnee maar het aantal gaatjes varieert per inhoud van de vijver; hoe dat komt leg ik uit aan de hand van de leefwijze van de larve. De kroosvlinder zelf is van 18 tot 24 mm groot en de achter rand van de vleugels heeft zwarte stippen met een blauw hart in de vorm van een stippellijn. De mannetjes zijn wit en de vrouwtjes hebben een goudbruine tekening. Het is een nachtvlinder, dus overdag is hij meestal niet te zien bij de vijver. De larve leeft van kroosblaadjes die hij aaneenplakt tot een zakje. Om te kunnen verpoppen heeft hij een warme plek dicht onder de oppervlakte van het water nodig. Omdat de vlinder na verpopping direct boven het water weg moet kunnen komen zoekt de larve voor verpopping een beschut plekje vlak onder de waterlijn waar hij zich invreet in een oppervlak wat een donkere kleur heeft omdat dat sneller opwarmt. Dat donkere oppervlak is in de natuur vaak modder of veen. Je raadt het al: in de vijver kan dat ook folie zijn. De reden dat er een stippellijn aan vraat gaatjes ontstaat is de volgende: als het eerste gaatje gemaakt is gaat de waterspiegel dalen door lekkage en komt de larve dus droog te staan; daar kan hij niet tegen en maakt een tweede gaatje net iets onder de waterlijn etc. Nu verschilt de tijd tussen het maken van het gaatje en het droog komen van de larve afhankelijk van de inhoud van de vijver, dus hoe kleiner de inhoud van de vijver, hoe meer gaatjes de larve in de diepte maakt. Dit is best een lastig probleem;  maar dit kun je zoveel mogelijk voorkomen door de insectenlarven te laten opeten door levend voereters zoals windes, zonnebaarzen, steenbaarzen en bij erg grote overlast een gewone Nederlandse baars. Ook zijn combinaties van deze vissen mogelijk met één voorbehoud: van de baarzen altijd maar één exemplaar per soort in de vijver omdat deze vissen hun eigen jongen niet opeten vanwege de stekels, en er anders in korte tijd in uw vijver een plaag van baarzen ontstaat. Dit is ook mede een oplossing voor andere insectenoverlast zoals: muggen, schietmottenlarven en...

Lees meer

Bruine kikker met 5 poten

Bruine kikker met 5 poten

Bruine kikker met 5 poten. In mijn eigen vijver heb ik dit weekend een kikker gevonden met 3 voorpoten. Dit “foutje” van de natuur komt niet zo vaak voor. Hoe dit mogelijk is zal ik uitleggen. Amfibieën: de familie waar kikkers, padden en salamanders toe behoren, kunnen bij verlies van een poot een regeneratie proces starten.  In het begin vormen zich blastema cellen op de wond van de verloren poot; dat zijn een soort geheugen cellen voor elk type weefsel waaruit een poot moet bestaan. Kort samengevat gaan deze cellen zich delen in de juiste hoeveelheden en richting om een nieuwe poot op de oude wond te laten ontstaan. In de medische wetenschap is hier veel onderzoek naar gedaan, want stel je voor dat dit vermogen ook bij mensen opgestart zou kunnen worden!! Maar hoe komt die kikker nou aan een derde voorpoot? Als de kikker een wondje aan zijn poot heeft zal dat gewoon genezen en heeft hij gewoon 4 poten. Als de poot er helemaal af is zal het regeneratie proces gestart worden. Tussen deze twee situaties zit een grijs gebied, want wanneer is een wond dan zodanig groot dat er een nieuwe poot moet komen? Je kunt je voorstellen dat het lichaam bij grote wonden een beslissing moet nemen: de wond genezen of een nieuwe poot laten groeien. In dit geval was de wond waarschijnlijk zo groot dat het lichaam besloot een nieuwe poot te laten groeien, terwijl de oude er nog was. Je kunt op de foto die gemaakt is van de onderkant zien dat de “schouder” van de kikker gedraaid zit. waarschijnlijk hing de oude poot nog maar aan een paar spieren aan zijn lijf en groeide het kapotte schouder gewricht ook niet helemaal goed aan waardoor beide poten niet goed bruikbaar zijn. De kikker ondersteunde zijn lijf dan ook met de goede poot en zijn samengegroeide “bovenarm”. Een tweede mogelijke oorzaak voor deze misvorming kan komen van een besmetting met een parasiet genaamd Ribeiroia ondatrae. Dit is een platworm die zijn eieren legt in de darmen van warmbloedige dieren. Met de ontlasting komen de eieren in het water terecht.  Deze eieren komen uit in het water waar het eerste larvestadium een waterslak binnen dringt. In de slak ontwikkelt het tweede  stadium; deze verlaat de slak weer zonder deze verder tot last te zijn. Daarna dringen ze amfibie larven binnen (kikkervisjes) waar ze een slapend bestaan leiden tot de kikker volwassen is. De parasiet ontwikkelt zichzelf in de kikker tot een cyste rond de plaats waar de achterpoten van de kikker zitten, waardoor de kikker meerdere extra poten ontwikkelt. Het doel lijkt de kikker met een kluwen aan poten minder snel te maken waardoor hij een makkelijke prooi wordt voor de reiger en hierin kan de platworm dan weer zijn eieren leggen. Zo is de cirkel weer rond. De misvormingen komen meestal bij de achterpoten voor. Hiervan is ook een filmpje te zien op youtube: https://www.youtube.com/watch?v=LTEy55ThRFU Ik kan echter tot nu toe geen meldingen vinden van deze parasiet in Europa. Wel heel leuk om zo’n speling van de natuur in je eigen vijver tegen te...

Lees meer
Visit Us On FacebookVisit Us On TwitterVisit Us On Linkedin