Weidebeekjuffer: compliment van de natuur voor de waterkwaliteit

Weidebeekjuffer: compliment van de natuur voor de waterkwaliteit

Tijdens mijn bezoek aan een vijver waar ik periodiek onderhoud verricht kwam ik een insect tegen die ik graag even laat zien. Je komt hem niet vaak tegen. In Nederland en België stond dit dier op de rode lijst van ernstig bedreigde en beschermde diersoorten, omdat hij in de jaren negentig snel in aantal afnam. Het gaat om de beekjuffer en in dit geval om de weidebeekjuffer (Calopteryx Splendens). Kenmerken Het tweede deel van zijn Latijnse naam geeft al aan dat dit de mooiste juffersoort is die wij in Europa kunnen tegenkomen. In dit geval gaat het om het mannetje van de soort. Hij onderscheidt zich door zijn helderblauwe metaalglans van het groene minder opvallende vrouwtje. Vooral als hij vliegt vallen de donkerblauwe banden op zijn vleugels op, omdat de “gewone” waterjuffers dit niet hebben. Om dit verschil goed duidelijk te maken: kijk eens op Google afbeeldingen. Dan ziet u ook foto’s van het dier met gespreide vleugels. Verder kan ik nog een hele verhandeling aan wetenswaardigheden opsommen. Er staat echter op Wikipedia en Libellennet een uitgebreide beschrijving van wat er allemaal over dit dier te vertellen valt. Ik had op deze zonnige dag het geluk dat deze vijver helemaal voldeed aan de leefomstandigheden die dit dier nodig heeft. Namelijk: helder, langzaam stromend, zuurstofrijk water en goed beplant. Wat een mooi beroep heb ik...

Lees meer

Vraat door de blauwe muntgoudhaan

Vraat door de blauwe muntgoudhaan

Vraat door de blauwe muntgoudhaan (Chrysolina coerulans) Het gebeurt soms dat u bij de vijver de mooie oeverplant watermunt (Mentha aquatica) aanraakt en dat de plant dan meteen sterk begint te geuren naar pepermunt. De meeste dieren hebben een hekel aan deze sterke pepermunt geur (zeker katten en honden). Sommige beestjes zijn er juist verzot op en als zij deze plant gevonden hebben kunnen ze bij warm weer zo’n invasie vormen dat de hele aanplant binnen een paar dagen is ontbladerd door vraat. De bekendste boosdoener voor deze vraat is de blauwe munt goudhaan. Dit is een kevertje van 7 tot 11 mm met een blauwe metaalglans. Hij bewapent zich met een gif dat hij uit andere planten opzuigt en in geconcentreerde vorm kan afscheiden als hij in het nauw komt (zoals het bekende oranje sap van een lieveheersbeestje). Dit sap bevat glycosiden, wat hartritmestoornissen veroorzaakt bij het dier dat hem opeet. En als dat dier maar klein genoeg is (zoals de meeste vijverdieren), zal het de dood tot gevolg hebben. Het is dus zaak dit kevertje te doden om uw planten te beschermen en niet te voeren aan de vissen of kikkers....

Lees meer

Laag drab op de vijver in het voorjaar

Laag drab op de vijver in het voorjaar

Laag drab op de vijver in het voorjaar Vorige week schoot de temperatuur ineens flink omhoog  naar 25 graden. Deze extreem hoge temperaturen in het voorjaar met bakkende zon erbij zorgen soms in combinatie met veel stuifmeel voor een dun broeiend laagje op het water. Je ziet flarden losmazig draad alg op het water met allemaal luchtbelletjes erin. Deze drab kun je het beste met een heel fijn netje wegscheppen. Het zou kunnen dat dit scheppen een paar dagen moet gebeuren voordat je er helemaal van af bent. Wegscheppen is noodzakelijk want als dit laagje te dik wordt dan bestaat de kans dat er te veel licht wordt weggenomen voor de planten. De drijvende drab duidt niet altijd op een tekort aan plantengroei. De combinatie van warmte, licht en voedingstoffen in het dunne bovenste waterlaagje zorgt voor deze algen groei buiten bereik van de zuurstofplanten. Er kan ook een andere oorzaak voor dit probleem zijn. Helder water kan zoveel zuurstof laten ontstaan in een draad alg laagje dat los op de bodem heeft gelegen, dat dit gaat drijven (omdat zuurstof een gas is gaat dit drijven). In dit geval is de oorzaak over het algemeen  wel een tekort aan planten in de vijver. Een tekort aan zuurstofplanten laat draadalgen ontstaan. Het stuifmeel dat hierin terecht komt versterkt het drijvende drab effect. Ook hiervoor geldt: zoveel mogelijk wegscheppen, maar in dit geval ook meer bossen zuurstofplanten...

Lees meer

Zuurstofplanten in bossen aanplanten.

Zuurstofplanten in bossen aanplanten.

Zuurstofplanten in bossen aanplanten.   Waarom zuurstofplanten in bossen aanplanten in uw vijver de beste oplossing is. In een natuurlijke vijver zijn zuurstofplanten onmisbaar. Met zuurstofplanten worden alle planten bedoeld die alleen onder water groeien en hoogstens alleen hun bloeiwijze boven water laten steken. Zij zorgen namelijk niet alleen voor zuurstof, maar veel belangrijker nog: ze verbruiken de voedingsstoffen die vrij in het water zitten. Ook haalt de plant hier zijn eigen groeikracht vandaan. Als u een tekort aan groeiende zuurstofplanten hebt blijven er dus voedingsstoffen over. Dit overschot van voedingsstoffen verhoogt de kans op algengroei, in de vorm van groen water of draad algen. Ik noem met nadruk in de vorige zin GROEIENDE zuurstofplanten; want door bepaalde factoren kan de groei van de zuurstofplanten stoppen terwijl er wel genoeg voedingstoffen zijn, ook dan liggen algen op de loer. Om te controleren of uw zuurstofplanten nog wel groeien is een simpele controle van de planten voldoende. Er zijn een paar soorten zuurstofplanten (glanzend fonteinkruid en waterpest) waarvan bekend is dat ze een stof afscheiden die algengroei onderdrukt (allelopatie). Dit effect is vergelijkbaar met de concurrentiestrijd van schimmels en bacteriën, waarbij schimmels stoffen afscheiden die bacteriegroei remmen. Dit effect is door de mens gebruikt om deze stoffen uit schimmels te winnen en te gebruiken tegen bacteriën (antibiotica). De beste tijd om uw zuurstofplanten bestand aan te vullen is mei t/m juli, want dan is de groeikracht van die planten nog voldoende om wortels te vormen die u ervan verzekeren dat de planten het volgende jaar terugkomen, mits de bodem van de vijver niet kaal is. In de handel en op internet zijn er legio bedrijven die mandjes met zuurstofplanten aanbieden onder het mom van “lekker makkelijk onderhoud: mandjes even opvissen, de bodem schoonzuigen en de mandjes weer terugzetten”. Deze methode heeft een groot nadeel: na verloop van tijd is de voedingsstof in de mandjes op, en sterven de zuurstofplanten af door gebrek aan wortelvoeding. Als u denkt: “dan maak ik de bodem toch niet schoon” gebeurt het volgende: de planten vinden na verloop van tijd meer voedingsstoffen buiten de mandjes dan er in. Hierdoor groeien ze alleen nog buiten de manden, en ziet u tussen de planten alle lege manden staan op de bodem. Als u hier iets aan wilt doen en u gaat proberen de lege manden eruit te vissen, blijkt dat de hele bodem één wortelkluwen is geworden waarin alle manden zitten vast gegroeid. U koopt dus eigenlijk veel meer materiaal dan nodig is terwijl u er later ook nog eens hinder van ondervindt! Om deze reden is mijn aanplant methode zodanig dat de zuurstofplanten de ruimte krijgen die ze nodig hebben, en in een later stadium makkelijker te onderhouden zijn. Er zijn veel aanbieders van zuurstofplanten in geboste vorm, maar die werken vaak met loodjes (giftig) en bosjes die zo klein zijn dat ze alleen voor een aquarium geschikt zijn. Sommige tuincentra verkopen zuurstofplanten bossen verzwaard met natuursteen strips; het nadeel daarvan is dat deze scherpe hoeken en randen hebben. Ik heb al eens meegemaakt dat de vijver lek raakte op de bodem(!) doordat er tijdens onderhoud in de vijver gelopen moest worden en er ongemerkt zo’n steenstrip door het folie was getrapt. Als een vijver op de bodem lek is, zal hij helemaal leeg moeten om...

Lees meer

Vraat door waterleliekever

Vraat door waterleliekever

Vraat door waterleliekever. Aangevreten waterleliebladeren door de waterleliekever (Galerucella nymphaeae) is een vaak voorkomend probleem in de vijver. Het blad wordt aangevreten door de waterleliekever of door zijn larven. Het uiterlijk van de vraat van deze kever en zijn larven verraadt direct dat het door deze soort veroorzaakt is. Eigenlijk is de manier waarop de vraat wordt uitgevoerd erg slim, want iedereen kan bedenken dat wanneer je een gaatje in een waterlelieblad bijt het bladoppervlak onder water loopt en het blad dan niet meer toegankelijk is voor een kever welke niet behoort tot de zwemmende waterkevers. Daar heeft de waterleliekever het volgende op bedacht: elke vraatplek (ook midden op het blad) betreft alleen de bovenste cellagen van het bladweefsel. Het onderste cellaagje van het bladweefsel laat het beestje heel waardoor het blad niet onder water loopt. Het bruine, tot 11 millimeter lange op een boktor lijkende kevertje, kan net als alle kevers vliegen. En zo kan het dus uit de omgeving overkomen naar uw vijver. Als het hem daar bevalt, kan hij eitjes leggen die in groepjes rechtop op het lelieblad staan. Op onderstaande foto zijn de kever, zijn vraat en een groepje eieren te zien. Er ligt een luciferkop naast om een indruk te geven van het formaat hiervan.                   Op de foto hier onder zie je de larve.                     De larven zien er grofweg uit als zwarte rupsjes en worden ongeveer 6 millimeter lang. Als je zo’n keverlarve tussen duim en wijsvinger pakt en iets aanduwt kun je zien dat het feitelijk bestaat uit zwarte ringetjes, afgewisseld met transparante ringetjes waardoor je de helder oranje inhoud van de larve ziet. Als de larve groot genoeg is vormt hij een oranje cocon die langzaam naar zwart verkleurt en met het puntje op het blad verankerd is. Als de kevers uw vijver echt de moeite waard vinden zullen ze proberen te overwinteren in holle delen van de moerasplanten die om de vijver heen staan. Overigens beperkt de vraat zich niet tot de waterlelies, want eigenlijk lusten ze alle planten die drijvende bladeren hebben, zoals plomp, watergentiaan, veenwortel, waternoot etc. Er zijn verschillende manieren om ze te bestrijden op natuurlijke basis, alleen kan de aanpak sterk verschillen afhankelijk van de mogelijkheden of beperkingen die elke vijver...

Lees meer

Lekkage folievijver door kokerjuffervraat

Lekkage folievijver door kokerjuffervraat

Lekkage folievijver door kokerjuffervraat   Een tijdje geleden kreeg ik de vraag hoe gaatjes in het rubberfolie van de vijver konden ontstaan. Toen ik ter plekke bij deze vijver ging kijken werd snel duidelijk wat de oorzaak was. Het betrof een koi vijver met grote keien in de rand met daartussen een paar planten die geen aarde nodig hebben om in te kunnen groeien. De eigenaar van de vijver rolde wat grote keien aan de kant en liet wat van de gaatjes zien. Het formaat van alle ronde gaatjes was zo’n beetje 5mm en de randen waren getand, met rondom krasjes in een cirkel van ongeveer 1mm breedte (alsof er steeds van binnen de vijver een puntige vijl doorheen gedrukt was). Kenmerkend was dat alle gaatjes rondom het raakvlak van de stenen met de folie zaten. De boosdoener is in dit geval de larve van de schietmot; ook wel kokerjuffer genoemd. Het diertje heet zo omdat hij zijn weke achterlijf beschermd door harde materialen uit zijn omgeving (meestal zandkorrels of plantenresten) aan elkaar te plakken met een plakkerige spinrag tot een beschermende koker. Nu gebeurt het ook weleens dat de kokerjuffer die net uit zijn ei is gekropen afzinkt in een vijver zonder bodembedekking of vissen die hem opeten; zoals het zwemgedeelte van een zwemvijver. Als deze larve hier niets anders vindt dan folie, rest hem niks anders dan zijn koker te bouwen van stukjes folie die hij zelf los bijt en hierdoor kunnen gaten ontstaan. In dat geval zullen er kokerjuffers te vinden zijn met een rubberen kokertje! Het beestje is uitgerust met een soort rasptanden, waarmee hij normaal gesproken alleen eet. Omdat deze larve op het dieet van veel waterbewoners staat, verschuilt hij zich altijd tussen planten of stenen. Tijdens zijn omzwervingen door allerlei kleine ruimtes kan het gebeuren dat zijn koker vastloopt tussen stenen en/of bodem. Als duw en trekwerk niet helpt, gebruikt hij zijn gebit om ruimte te maken. Dit is een manier die in de natuur met zachte bodems vaak werkt, alleen in een folie vijver kan het maken van zo’n ontsnap tunnel lekkage tot gevolg hebben. Het gevolg is dat tot op de hoogte van de gaatjes de vijver leeg loopt. Er is maar één oplossing voor: plakken en zorgen dat de kokerjuffer een natuurlijke vijand...

Lees meer
Visit Us On FacebookVisit Us On TwitterVisit Us On Linkedin